Over Stramproy

Stramproy, NU

Stramproy ligt ongeveer 5 kilometer ten zuiden van de stadsrand van Weert, vlak aan de Belgische grens. De doorgaande weg door het dorp, die in het zuiden richting het Belgische Maaseik leidt, loopt in noordelijke richting tot aan het centrum van de stad. Tussen Weert en Stramproy ligt ook nog het kleinere kerkdorp Tungelroy (dat van oudsher bij Weert hoort).
De omgeving van Stramproy is sterk agrarisch. Ten noordwesten van het dorp ligt tevens een groot bos- en heidegebied, waar natuurgebieden liggen als de Tungelerwallen en de Stramproyse heide.

De historie van Stramproy

In 1287 wordt er voor het eerst melding gemaakt van de naam Stramprode, waarbij “rode” staat voor ontgonnen bos. Stramproy was een van de 4 kwartieren van het kleine vorstendom Thorn. De andere drie waren: Thorn,, Grathem-Baexem en Ell-Haler-Ittervoort

Roth

Na de Franse tijd werd het ingedeeld bij het departement Nedermaas in het Kanton Weert. In 1851 stelde Dhr. G.M. Poell uit Weert in zijn “Beschrijving van het Hertogdom Limburg” Stramproy als volgt voor: Een dorp met 5 gehuchten of rothen: Bergerroth, Torenroth, Brijvinsroth, Heijerroth en Molenbroekroth. Zij beslaat een oppervlakte van ruim 1124 bunders, telt 229 huizen, bewoond door 1219 inwoners, die meestal in de landbouw hun bestaan vinden. Rothen vonden hun bestaan in de middeleeuwen. Elk roth had een rothmeester die werd gekozen door de burgemeester. Elk roth had een schans waar vrouwen, kinderen en waardevolle bezittingen in tijd van nood veilig gesteld konden worden. De schans was ongeveer 1 ha. groot en was doorgaans gelegen in een moerassige streek. Om het perceel lag een diepe gracht. Aan de binnenkant werden palen in de grond geslagen en daartussen vlocht men twijgen. Achter deze twijgen werd de grond uit de gracht opgeworpen tot een hoogte van ca. 2 meter. Aan de ingang was een ophaalbrug. Binnen de schans konden hutten gebouwd worden. De schans kon bescherming bieden tegen rovers en plunderende bendes.

Vorstendom Thorn

Rond 1700 behoorde Stramproy tot het vorstendom Thorn. Het werd begrensd ten oosten door door de Vrijheerlijkheid Kessenich, waaronder de buurten Hunsel en Kinrooi, ten zuiden door het vrijdorp Neeritter waartoe Molenbeersel behoorde, ten zuidwesten door het graafschap Loon met de grensplaatsen Tongerloo, Bree, Beek en Bocholt, ten noordoosten door Hunsel en tenslotte ten noordwesten door Weert Tussen Weert en Sramproy vormde een keten van zandheuvels een natuurlijk grens.

Zelfstandig

Vanaf ongeveer 1800 was Stramproy een zelfstandige gemeente met eigen burgemeesters, gemeentesecretarissen, gemeenteontvangers, wethouders en raadsleden. De langstzittende burgemeester (1876-1911) was J.M. Smeijers. De laatste burgemeester van de gemeente Stramproy was Frans Beckers.In 1998 ging Stramproy op in de gemeente Weert. waar mevr. Loeki van Balen burgemeester was.

Notedöpke van ‘t Roojs dialekt

In dit “notedöpke”  kintj gae laeze welke klânke wae in ’t Roojs gebroêke en wie ze gesjreve waere. Ongeraan vindtj gae nog get heinjigge tips.

1. lange klank in een gesloten lettergreep

aa        gaas        gas
aâ        raâd (gerekt)    wiel
ee        beer        bier
eê        gebeêt (gerekt)    gebit
oo        stool        stoel
oô        moôndj (gerekt)    mond
uu        stuup        staart
uú           muús iets gerekt)    muizen
uû        besjuût (gerekt)    beschuit

2. tweetekenklank

ui        buis        buis
uî        fluît (gerekt)    fluit
ae        kael        keel
aê        paêr    (gerekt)    peer
au        gauw        gauw
ei        dweil        dweil
eî        deîg    (gerekt)    deeg
eu        keul        koel
eû        veûr    (gerekt)    vuur
äö         bäöltj        bult
ie        pien        pijn
ié        biés (iets gerekt)    bui
iê        griês (gerekt)    grijs

ieë        bieëst        beest
ao        haor        haar
aô        kaôf    (gerekt)    kalf
oe        joek        schommel
oé        doéf (iets gerekt)    duif
oê        roêt    (gerekt)    ruit
oeë        boeët        boot
ou        touw        touw
oû        sjoût (gerekt)    schuld
uuë        gruuëts    trots

3. korte klank in gesloten lettergreep

a        mat        mat
â        bândj (gerekt)    band
e        ker        kar
ê        vêl (gerekt)    vel
è        dèk        vaak
o        bos        bos
ò        slòk        slok
i        bitje        beetje
î        brîl (gerekt)    bril
u        lup        lip
ö        mös        mus

4. lange klank in open lettergreep

a        hale        halen
e        wete        weten
o        boter        boter
u        bluje        bloeien
i              liter            liter

Nederlandse woorden die eindigen op een d maar waarbij je een t hoort,  blijven ook in het Roojs die d houden.
Bijvoorbeeld:
hoôndj  en niet hoôntj;
altiêd  en niet altiêt.
breîd en niet breît

Woorden die we hebben overgenomen uit andere landen (leenwoorden) schrijven we op dezelfde manier als ze in het land van herkomst geschreven worden. Bijvoorbeeld:
mail en niet meel
garage en niet  graasj
computer en niet kompjoeter

Veel werkwoorden krijgen aan het eind géén n.
Bijvoorbeeld:
wirke (werken)
speule (spelen)
doewe (duwen)

Veel meervouden van zelfstandige naamwoorden krijgen aan het eind géén n.
Bijvoorbeeld:
hinne (kippen)
kese (kersen)
kerre (karren)

Voorzetsels, bijwoorden en telwoorden krijgen aan het eind ook géén n
Bijvoorbeeld:
boete (buiten)
tösse (tussen)
neuge (negen)

In het Nederlands kennen we de
au  en de ou   (paus en kous)
Dat blijft in het Roojs ook zo.
Soms krijgt een Roojs woord een ou/au-klank terwijl dat woord in het Nederlands een oo heeft.
We gebruiken dan  de ou en niet  de au
Bijvoorbeeld:
ook    oûch
rook   roûk

Stramproy, shock-box-city

Het redden van levens bij een plotselinge hartstilstand. Het kan iedereen overkomen maar het is mogelijk om te overleven als er snel genoeg adequate hulp wordt geboden. Stramproy Hartsave biedt deze hulp in eerste plaats aan in de vorm van het beschikbaar stellen van een 20-tal AED apparaten. AED staat voor Automatische Externe Defibrillator. Dit is een computergestuurd apparaat dat de persoon met een hartstilstand een shock kan toedienen. Deze shock moet binnen 5 minuten worden toegediend, want hoe eerder hoe meer overlevingskans. Verder heeft Stramproy Hartsave een 150 hulpverleners in Stramproy opgeleid waarvan er op dit moment al 68 klaar zijn en ervaring hebben om met een AED apparaat te kunnen omgaan en reanimatie te kunnen toepassen. Het is de EHBO die deze mensen opleidt.

Als laatste, en zeker niet minder belangrijk, is Stramproy Hartsave begonnen met het informeren van de bevolking van Stramproy. Als iedereen weet wat hem of haar te doen staat bij een hartstilstand dan kan er ook snel gehandeld worden en zo worden mensen gered. Het lijkt eenvoudig maar toch blijkt dat vele mensen niet weten wat te doen in een dergelijke situatie.
Stramproy Hartsave heeft hiertoe huis aan huis folders rondgedeeld met een A4 waarop de te volgen procedure aangegeven staat en op de achterzijde een plattegrond met de plaatsen waar een AED apparaat te vinden is. (zie ook de afbeeldingen hier beneden). Bekijk deze folder dus ook goed en leg hem op een handzame plaats zodat hij in geval van nood meteen te vinden is. Denk aan een plek bij het telefoonboek of de kalender.

AED locaties

Locatie     Adres:
Brevendia voetbalclub     Burg. Smeijersweg 10
Rust in Roy/Zorgcentrum     Fr. Strouxstr. 55
Rabobank Stramproy     Kerkplein 12
Fam. Henderikx-Stultjens     Molenweg 7
Fam. Boonen-Ament     Doc. Schaepmanstr. 48
Fam. Van Aggel-Zuidgeest     Demerstraat 18
Fam. Briels     Kruisstraat 58
Fam. de Vries     Carolinenstraat 1
Gemeenschapscentrum     Mariastraat 1
Tandarts Tobben     St. Maartenslaan 55
Fam. Leijendeckers     Crixstraat 1
Fam. Peeters     Weverstraat 25
Fam. Hermens     Bergerothweg 72
Brandweer Stramproy     Bergerothweg 34
Verzinkerij Weert     Industrieweg 35
Huisartsengroep Praktijk     Karel Doormanstraat 8
Auto huisartsen     Karel Doormanstraat 8
Fitnesscentrum Fit-Inn     Julianastraat 53
Fam. Briels beugelbaan     Molenweg 17
Fam. van Melick     Kapelstraat 9